SQL Server ASP.NET C# Kitabı

Günümüz uygulamalarında veritabanı iÅŸlemleri önemli bir alana sahiptir. Bununla birlikte verilerin daha verimli kullanılması için farklı teknikler kullanılarak analizler yapılır. Bu sürecin en önemli bacağı güçlü kolay ve ihtiyaçları karşılayan bir raporlama aracının kullanılmasıdır. Gerek OLTP gerekse OLAP kaynakları için birçok firmanın raporlama aracı bulunmaktadır. Bunlardan en çok kullanılanları Business Objects (Crystal Reports), Cognos ve Actuate aracıdır. Bu bölümde Microsoft’un ürünü olan SQL Server Reporting Services aracını inceleyeceÄŸiz. Ä°ÅŸ dünyasının farklı birimlerden kısa zaman geniÅŸ yer bulmuÅŸ olan bu aracın mimarisini, bileÅŸenlerini, örnek kullanımını göreceÄŸiz.

SQL Server Reporting Services (Raporlama Servisleri), SQL 2000 ile birlikte bir ek olarak sunulmuÅŸ olup SQL Server veya OLE DB ve ODBC tabanlı farklı veri kaynakları üzerinde raporlama yapmak için kullanılır. SQL 2005 ile birlikte daha da olgunlaÅŸan bu ürün piyasadaki diÄŸer araçlara göre yapılandırılması ve kullanımı kolay olan bir araçtır. Reporting Services, SQL Server 2005′in bir parçası haline getirilmiÅŸ olup SQL Server içerisinde bir servis olarak sunulur. Bu aracı kullanarak veri kaynaklarındaki sorguların sonuçları XML, CSV, TIFF, EXCEL, PDF, Tek dosyalı Web sayfası(Multipart MIME Message-MHTML) formatında dışarı verilebilir. Bu aracın en güzel yanı Microsoft tabanlı birçok ürünle iliÅŸkili çalışıyor olması, SOAP ve WMI arabirimlerini destekliyor olması ve .NET uygulamalarında gömülü olarak kullanılıyor olmasıdır. Ayrıca web üzerinden raporlara eriÅŸilmesini saÄŸlayan arayüze ve rapora abone olmuÅŸ kiÅŸilere otomatik belirlenmiÅŸ formatta gönderilebilir özelliÄŸe sahiptir. Burada bu iÅŸlemlerin detayına girmeyeceÄŸiz fakat vereceÄŸimiz örnekle genel olarak Reporting Services üzerinde nasıl bir rapor oluÅŸturulacağı konusunda fikir sahibi olabileceÄŸimizi düşünüyorum. Bir windows servisi olarak çalışan reporting services aracı, ilk kurulduÄŸunda IIS üzerinde otomatik olarak ilgili web ayarlarını kurar.

SQL Server Reporting Services (SSRS) daha fazla bilgi ve sunucu sürümlerindeki farklıları Microsoft’un ilgisi sitesinde bulabilirsiniz.

Reporting Services mimarisi aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

SSRS aracı üzerinde oluÅŸturulmuÅŸ olan rapor tanımlamaları, veri kaynak bilgileri Report Definition Language (RDL) dosyalarında tutulur. XML tabanlı olan RDL dosyaları aynı zamanda Reporting Services programlamasının bir yöntemidir. Farklı RDL araçları kullanılarak rapor bilgileri dışarıdan tanımlanabilir veya notepad gibi metin editörleriye aracılığıyla bu dosya düzenlenebilir. SSRS temelde ReportServer ve ReportserverTempDB olmak üzere iki veritabanına sahiptir. Ä°lk veritabanı RDL dosyalarıyla ilgili bilgileri içerir. Ä°kinci veritabanı ise çok kullanıcılı sistemlerde performans amacıyla önbelleÄŸe alınmış raporların tutulduÄŸu yerdir. Microsoft SQL Server 2005 Service Pack 2 ile birlikte bu raporlama aracının 2007 Microsoft ofis ürünleriyle birlikte çalışması saÄŸlanmıştır. Microsoft’un bu raporlama sunucusu bir web servisi gibi çalıştığı için dağıtık uygulamalara kolayca hizmet verebilir.

SSRS aşağıdaki bileşenleri içerir.

Report Server, Reporting Services’in çekirdeÄŸi olup tüm süreci çalıştıran ana motordur. Raporlar bu motor tarafından ilgili abonelere dağıtılır.
Report Manager, ASP.NET ile geliştirilmiş web tabanlı bir yönetim arabirimi sunar. Bu arabirimi kullanarak raporla ilgili güvenlik bilgileri düzenlenebilir ve en çok bizi heyecanladıran yönü raporların kullanıcının manual çekmesine gerek kalmadan otomatik olarak oluşturulup istenilen çıktı formatında ilgili kişilere gönderilmesidir.
Report Designer, karmaşık raporları bile kolayca tasarlamak için ilgili araçları sunar. 2003′ten bu yana VS.NET içerisinde gelmektedir. Bu araç dışında RDL dosyalarını düzenleyen baÅŸka araçlar da alternatif olarak kullanılabilir.
Report Builder, raporları yükleyen (build) son kullanıcı aracıdır. Daha çok anlık rapor oluşturmak için kullanılır.
Report Server farklı database veya veri kaynaklarından beslenebilir.

Reporting Services, SQL Server 2000 SP3a ve üstü sürümlerle birlikte kurulur. Bu araçtan verimli faydanlanmak için SQL Server 2005′in kurulmasını tavsiye ederim. Reporting Services lisansı SQL Server lisansına dahil edilir. Bağımsız bir lisanslama yapılmamaktadır. SSRS en az .NET Framework 1.1 altyapısınna ihtiyaç duyar. SQL Server’i kurarken ek bileÅŸenler içerisinde Reporting Services seçeneÄŸini iÅŸaretleyerek SSRS kurulmuÅŸ olur. SSRS kurulduÄŸu zaman yerel makine üzerindeki IIS üzerinde Reports ve ReportServer isimli iki tane virtual directory oluÅŸturulur. Reports, raporların yönetilme ekranlarını sunar. ReportServer ise raporların yönetilmesi deÄŸil sadece görünmesi için gerekli ekranları sunar.

Reporting Services ile ilgili veritabanı, virtual directory, güvenlik ve diÄŸer bilgiler SQL Server 2005 altındaki “Reporting Services Configuration” aracından yapılandırılır.

Managemet Studio aracında “Object Explorer” penceresi içerisinde Connect düğmesini tıklayarak ta SQL Server Reporting Services’i yönetebiliriz.