SQL Server ASP.NET C# Kitabı

.NET Framework’ta nesneler, statik(static) veya statik olmayan(non-static) üyelerden oluÅŸur. Statik olmayan üyeler, class’tan türetilmiÅŸ nesnenin üyeleridir, sınıftan kaç nesne türetilmiÅŸse bu üyelerin o kadar kopyası bulunur, bir nesneye ait üyenin deÄŸerinin deÄŸiÅŸmesi, o üyenin diÄŸer nesnelerdeki deÄŸerini etkilemez. Statik üyeler ise, doÄŸrudan class’ın kendi üyeleri olup class’tan üretilen nesneden bağımsız hareket ederler. Tüm nesnelerin ulaÅŸabileceÄŸi ortak bir bellek alanında tutulur. Bu nedenle statik üyelere eriÅŸmek için class’tan bir nesne oluÅŸturmaya gerek yoktur. Bu da statik üyelerle iÅŸlem yapmayı hızlandırır. Bütün statik üyeler, deÄŸer veya referans türü olup olmamasına bakılmaksızın hafızanın heap alanı üzerinde depolanır. Bu heap alanına 8 byte’lık bir pointer iÅŸaret eder. Kaç tane instance’in yaratıldığı önemli olmayıp her zaman tek bir hafıza slotu varlık gösterir.

DuraÄŸan üyeler veya global deÄŸiÅŸkenler olarak ta tanımlanan statik üyeler, C# tarafında static, VB.NET tarafında shared anahtar sözcüğüyle deklare edilir. Statik üyelerin ilk deÄŸeri tanımlanmamışsa, çalışma zamanında üyenin tipine göre deÄŸer verilir yani sayısal bir data türüyse “sıfır”, nesne ise “nothing” veya “null”, boolean türündeyse “false” deÄŸeri atanır. Hatırlarsanız C#’ta metodlar içindeki yerel deÄŸiÅŸkenleri kullanmak için ilk deÄŸerlerini vermek zorundaydık. Fakat bu zorunluluk sınıflara ait deÄŸiÅŸkenler için geçerli deÄŸildir.

Sadece deÄŸiÅŸkenler deÄŸil, method, event, property’leri hatta C# 2.0 ile birlikte class’ları da statik olarak deklare edebiliriz. Statik üyeler, sınıfla birlikte yüklenir ve uygulama sonlandırılana kadar yaÅŸarlar.

Class Islem
    Private _sayi As Integer

    Public Shared Sub KareAl(ByVal Sayi As Integer)
        Console.WriteLine("Sayının karesi :" + Sayi * Sayi)
    End Sub
End Class

class Islem
{
    private int _sayi;

    public static void KareAl(int Sayi)
    {
        Console.WriteLine("Sayının karesi :" + Sayi * Sayi);
    }//KareAl
} //Islem

Aşağıdaki örnekte Islem sınıfının MagazaKod, Indirim ve SiparisKod isimli üç değişkeni bulunmaktadır. MagazaKod ve Indirim, statik, SiparisKod ise statik olmayan üye olarak tanımlanmıştır. SiparisKod üyesine erişmek için sınıftan bir nesne üretmek gerekirken, MagazaKod ve Indirim üyelerine erişmek için doğrudan sınıfı kullanmak yeterlidir.

Sub Main()
    Console.WriteLine("Statik MagazaKod deÄŸeri : {0}", Islem.MagazaKod)

    'Console.WriteLine("Statik olmayan SiparisKod deÄŸeri : {0}", Islem.SiparisKod)
    'Bu satır "Reference to a non-shared member requires an object reference." hatasını verir. 

    Dim objIslem As New Islem
    Console.WriteLine("Statik olmayan SiparisKod deÄŸeri : {0}", objIslem.SiparisKod)

    Console.WriteLine("Statik Indirim deÄŸeri : {0}", Islem.Indirim)
End Sub

Class Islem
    Public SiparisKod As Integer = 45
    Public Shared MagazaKod As String = "ES2005"
    Public Shared Indirim As Boolean
End Class

public static void Main(){
	Console.WriteLine("Statik MagazaKod deÄŸeri : {0}", Islem.MagazaKod);

	//Console.WriteLine("Statik olmayan SiparisKod deÄŸeri : {0}", Islem.SiparisKod)
	//Bu satır "An object reference is required for the nonstatic field, method, or property 'Islem.SiparisKod'" hatasını verir. 

	Islem objIslem = new Islem();
	Console.WriteLine("Statik olmayan SiparisKod deÄŸeri : {0}", objIslem.SiparisKod);
	Console.WriteLine("Statik Indirim deÄŸeri : {0}", Islem.Indirim);
}//Main

public class Islem {
	public int SiparisKod = 45;
	public static string MagazaKod = "ES2005";
    public static bool Indirim;
}//Islem

Sonuç
Statik MagazaKod deÄŸeri : ES2005
Statik olmayan SiparisKod deÄŸeri : 45
Statik Indirim deÄŸeri : False

Durağan üyeler konusunda önemli bir nokta da şudur; bu üyelere, VB.NET tarafında bir instance yani bir nesne üzerinden erişilebilirken, C# tarafında bir nesne üzerinden erişilemez. Yukarıdaki örnek için;

Dim objIslem As New Islem
objIslem.MagazaKod = "RT45"
'Uygun bir tanımlama

Islem objIslem = new Islem();
objIslem.MagazaKod="s";
//"Static member 'Islem.MagazaKod' cannot be accessed with an instance reference; qualify it with a type name instead" hatasına neden olur

Statik metodlar sadece statik metodlara erişebilir. Örnekte Statik() isimli metod, Normal() isimli metoda erişmeye çalıştığında hata oluşacaktır.

Class Islem
    Public Shared Sub Statik()
        Normal() 'Bu satır hata verir.
    End Sub

    Sub Normal()
        'işlem kodları
    End Sub
End Class

public class Islem
{
    public static void Statik()
    {
        Normal(); //Bu satır hata verir.
    }

    public void Normal()
    {
        //işlem kodları
    }
}//Islem

Sadece normal metodlar deÄŸil constructor’ler de statik olarak tanımlanabilir. Statik constructor’ler;

• açık bir ÅŸekilde, doÄŸrudan(explicitly) çaÄŸrılamaz bu yüzden private olarak tanımlanırlar,
  
• kaç nesne yaratılırsa yaratılsın sadece ilk nesnede bir kez çalıştırılır,
  
• parametre alamazlar,
  
• overload ve inherit edilemezler.
  
• sınıfa ait herhangi bir instance oluÅŸturulmadan önce çalışırlar,
  
• sınıfa ait statik deÄŸiÅŸkenlerin initialize edilmesinden sonra ve diÄŸer statik üyelerden önce yürütülürler
  
• herhangi bir access modifier ve parametre alamazlar
  

Static olarak tanımlanmış üyeler, sınıfla birlikte yüklenirler demiştik. Bunu statik olarak tanımlanmış constructor örneği yaparak görebiliriz. Aşağıdaki örnekte Islem sınıfının statik ve statik olmayan iki yapılandırıcısı bulunmaktadır.

Sub Main()
    Dim objIslem1 As New Islem
    Dim objIslem2 As New Islem
    Dim objIslem3 As New Islem
    Console.ReadLine()
End Sub

Class Islem
    Shared Sayac As Integer

    Shared Sub New()
        Console.WriteLine("Statik yapılandırıcı çalıştı.")
        Console.WriteLine("------------------------------")
    End Sub

    Public Sub New()
        Sayac += 1
        Console.WriteLine("{0}. Nesnenin yapılandırıcısı çalıştı.", Sayac)
    End Sub

End Class

public static void Main(){
	Islem objIslem1 = new Islem();
	Islem objIslem2 = new Islem();
	Islem objIslem3 = new Islem();
	Console.ReadLine();
}//Main

public class Islem {

	public static int Sayac;

	static Islem()
	{
		Console.WriteLine("Statik yapılandırıcı çalıştı.");
		Console.WriteLine("------------------------------");
	}

	public Islem() {
		Sayac += 1;
		Console.WriteLine("{0}. Nesnenin yapılandırıcısı çalıştı.", Sayac);
	}

}//Islem

Sonuç
Statik yapılandırıcı çalıştı.
------------------------------
1. Nesnenin yapılandırıcısı çalıştı.
2. Nesnenin yapılandırıcısı çalıştı.
3. Nesnenin yapılandırıcısı çalıştı.

Görüldüğü gibi sınıftan bir nesne oluşturmaya çalıştığımızda öncelikle statik constructor çalıştı daha sonra nesnenin normal constructorü çalıştı. Statik üyeler, sınıfa ait olduğu için ne kadar nesne oluşturulursa oluşturulsun statik constructor bir kere yüklenir ve tüm nesneler aynı adrese erişir.