SQL Server ASP.NET C# Kitabı

Süreklilik ve Yönetilebilirlik(Availability and Manageability)

SQL Server 2005, gerek veri tabanı yönetim ve programlama özellikleriyle gerekse kurumsal analiz servisleriyle veri tabanını kolay yönetebilmemizi sağlamıştır. Bu amaçla daha önceki versiyonlarda bulunan Enterprise Manager yerine Management Studio arayüzü geliştirilmiştir. Bu yeni program aracılığıyla Integration Services, Analysis Services, Reporting Services, Notification Services, SQL Server Mobile Edition gibi servisleri ve farklı veri tabanı sunucuları tek ekranda yönetilebilmektedir. Sistem yöneticileri bu konsol üzerinde sunuculara bağlanma, sunucuları yürütme, veri tabanı ve nesnelerini görme-yönetme, sisteminin durumunu izleme işlemlerini yapabilmekte aynı şekilde veri tabanı uygulamacıları da script geliştirmeyi, veri tabanı programlamayı aynı ekranda bulunan Query Analyzer aracında yürütebilmektedir.

Bu yeni versiyonla birlikte uygulama geliÅŸtiricileri, veri tabanı programlamalarını kolaylaÅŸtırmak amacıyla daha önceki versiyonlarda kullanılan Distributed Management Objects (DMO) nesnesinden daha güvenli ve yetenekli SQL Management Objects (SMO) nesne yapısı sunulmaktadır. Management Studio konsolunun alt yapısında da bulunan bu nesneler, bir .NET Framework assembly’si olarak geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bu aracı kullanarak T-SQL script geliÅŸtirilebilir, database yönetim iÅŸlemleri yapılabilir, SQL server agent elemanları yönetilebilir.

Bir veri tabanının kurumsal iÅŸlevini gösteren en önemli özelliÄŸi, sürekli eriÅŸilebilir olmasıdır. Availability anlamında SQL server 2005′in sunduÄŸu, database mirroring, failover clustering, database snapshot ve online veri tabanı operasyonları(replication) desteÄŸiyle sunucunun erken ve hızlı down olması zaafiyetini azaltmış durumda.

Database Mirroring
SQL Server 2005′in yüksek eriÅŸilebilirlik çözümleri arasında önemli bir yere sahip olan Database Mirroring(Veritabanı Aynalama) yönteminin en etkili özelliÄŸi çok hızlı failover yaparak veri kaybını en aza indirgemesi ve failover sonrasında otomatik senkronizasyon yapabilmesidir. Clustering yöntemine oranla ikinci sunucudan geri dönme iÅŸlemini daha hızlı ve kısa sürede yapabilen Database Mirroring yöntemi SQL Server 2005’in Standart veya Enterprise sürümlerini ve service pack 1′i gerektirmektedir. Bu mimaride principal(birincil) olarak tanımlanan kaynak veritabanından tüm transactionlar anlık olarak mirror(kopya-yedek) rolündeki ikincil sunucuya aktarılır. Ayrıca bu iki sunucunun çalışıyor olduÄŸunu garanti etmek(pingleyerek) ve birincil sunucu down olduÄŸu zaman failover(ikinci sistemin otomatik olarak devreye girmesi) durumunu gerçekleÅŸtirip yedek sunucuyu devreye sokmak için üçüncü bir sunucu(witness server) kurulur. Bir anlamda asıl ve yedek sunucular için tanıklık yapan bu sunucu, zorunlu olmayıp opsiyonel olarak kurulur. Database Mirroring yöntemi maliyeti düşük ve hemen kurulabilen bir mimariye sahiptir. Ayrıca High-Availability (Yüksek EriÅŸilebilirlik), High-Protection (Yüksek Koruma) ve High-Performance (Yüksek Performans) modeleri bulunur.

Bu konuda SQL Server 2005 ile birlikte gelen ve ADO.NET 2.0 ile desteklenen bir özellik te “transparent failover for data mirroring” konusudur. EÄŸer bir birincil SQL Server herhangi bir nedenden dolayı servis veremez duruma gelirse, iÅŸlemler yedek serverlara otomatik olarak aktarılır ve istemciler çalışılan sunucunun deÄŸiÅŸtiÄŸinin farkına varmazlar.

Failover Clustering
Windows Clustering Services(MSCS) altyapısını kullanan bu yöntemde devamlılığın saÄŸlanması için kümeleme iÅŸlemi yapılır. Kurumsal uygulamalarda yüksek bütçelerle gerçekleÅŸtirilen bu mimari bir veya daha fazla virtual server(sanal sunucu) ile oluÅŸturulur. EriÅŸilebilirlik, birden çok düğüm noktası ile saÄŸlanır. Ana sunucu veya sanal sunuculardan birinin devre dışı olması durumunda diÄŸer sanal sunuculara otomatik olarak geçiÅŸ yapılır. Algoritma olarak “Microsoft Clustering Algorithm” kullanılır.
SQL Server 2005 ile birlikte birden çok clustering senaryosunu desteklenir(Aktif/Pasif, Aktif/Aktif, Birden çok Aktif, N+1, N+I)

Active/Passive Clustering
Bu senaryoda yalnızca bir SQL sunucusu aktiftir. Bu sunucu düştüğü zaman diğer pasif sunuculardan biri devreye girer. Burada anlık olarak sadece bir SQL sunucusu aktif olduğu için tek lisans ödenir. Ve bütün işlemler bu sunucu üzerinde gerçekleştirilir. İkinci sunucu dinlenmede olur

Active/Active Clustering
Bu modelde birden fazla sunucu aktif olur. Bu düzenleme daha çok performansı artırmak veya iki sunucu oluşturup bunları farklı amaç için kullanmak için tercih edilir. Örneğin bir sunucu normal canlı sistem diğeri de rapor sistemi için tercih edilebilir.

SQL Server 2005’te failover clustering mimarisi, Analysis Services, Notification Services ve SQL Server Replication bileşenlerini de kapsayacak şekilde genişletildi.

Database Snapshots
Database Snapshot, bir veritabanının, salt okunur görünümünü temsil eder. SQL Server 2005 ile birlikte veritabanlarının anlık, salt okunur görünümlerini oluÅŸturma imkanı elde ettik. Bir veritabanının snapshot’ını oluÅŸturduÄŸumuda baÅŸlangıçta snapshot herhangi bir data içermez. Sadece asıl veritabanının önizlemesi görevini görür. Asıl veritabanında deÄŸiÅŸiklik yapıldığı zaman deÄŸiÅŸen kayıt snapshot’a atılır. Bu aÅŸamada snapshot’tan bir istekte bulunduÄŸumuz zaman sorguladığımız alan, snapshot’ta varsa(ki orijinal veritabanında deÄŸiÅŸiklik yapılmış demektir) isteÄŸimizin yanıtı snapshot’tan gelinir eÄŸer snapshot’ta yoksa orijinal veritabanına yönlendiriliriz ve verileri oradan alırız. Sonuç olarak veritabanı snapshotları veritabanı kopyasından farklı olup sadece veritabanında deÄŸiÅŸiklik yapılan alanlar kadar alana ihtiyaç duyar. Bu da tüm veritabanının kopyasını almaktan daha mantıklı bir durumdur. Ayrıca yanlışlıkla deÄŸiÅŸmiÅŸ bir verinin önceki hali, hızlı ve kolay bir ÅŸekilde snapshot’tan alınabilir.

SQL Server 2005′in sunduÄŸu bu modelleri kullanarak kullanıcı ve müşterilerimize kesintisiz bir eriÅŸim saÄŸlamaka imkanı elde edebiliriz.

Fast Recovery
Hızlı geri alım olarak tanımlanabilecek bu özellik, SQL Server 2005 ile birlikte veritabanı yöneticilerine ciddi zaman kazandırmış, kullanıcılara da sürekli kullanılabilirlik saÄŸlamıştır. SQL Server’in önceki sürümlerinde kullanıcılar, herhangi bir nedenden dolayı transaction roll-back iÅŸlemi esnasında bekletilmekteydi. SQL Server 2005 ile birlikte kullanıcılar, recover iÅŸlemi sürmekte olan bir veritabanına beklemeden baÄŸlanabilmektedir.

Dedicated Administrator Connection
Bu yeni yönetici baÄŸlantı özelliÄŸi sayesinde herhangi bir nedenden dolayı yanıt vermeyen ya da kullanılamaz duruma gelmiÅŸ server’lara baÄŸlanmayı saÄŸlar böylece sunucunun iÅŸlemleri neden gerçekleÅŸtiremediÄŸi öğrenilmiÅŸ olur ve ilgili bakım yapılır. Bu özel baÄŸlantı SQLCMD aracı veya SQL Server Management ile gerçekleÅŸtirilir.

Online Operations (Index Operations and Restore)
SQL Server 2005′in etkileyici bir özelliÄŸi olarak indexleri çevrimiçi baÄŸlantı sırasında, kullanıcıları bekletmeden, kilitlemeden yaratabiliyor, tekrar oluÅŸturabiliyor veya silebiliyor olmasıdır. Aynı ÅŸekilde restore iÅŸlemini de kullanıcıları rahatsız etmeden gerçekleÅŸtirebilmektedir. BilindiÄŸi gibi SQL Server’in önceki sürümlerinde indexleri rebuild edilirken kullanıcıların ilgili kaynaklara eriÅŸmesi engellenirdi.

Tablo ve Index Bölümlendirmesi(Table and Index Partitioning)
Büyük veri tabanlarının yönetimi, bakımı ve işlemleri her zaman daha fazla iş gücü gerektirmiştir. Ayrıca bu süreçlerde sıkıntıların çıkma riski de fazladır. Veri tabanı literatöründe uzun zamandır yer almış olan tablo ve index bölümlendirmesi, büyük boyutlu veritabanlarını daha kolay ve yönetilebilir bölümlere ayırır. Böylece veri yönetim ve sorgulama işlemleri kolaylaştırılmış, zaman kazandırılmış ve sorguların performansı artırılmış olur.

Snapshot Isolation
Snapshot isolation(Görüntü yalıtma) veritabanında en son “commit” edilmiÅŸ yani güncel olan bir satıra paralel eriÅŸim saÄŸlar. Bu düzey sayesinde salt okunur uygulamalardaki veri okumasını artırılır ve OLTP tabanlı kullanıcıların aynı verilere aynı anda eriÅŸmesi durumunda meydana gelebilecek bloklamayı önlenir(nonblocking read).

Replication Monitor
Kompleks replikasyon işlemlerinin yapılmasını, yönetilmesini sağlayan grafik tabanlı kullanımı kolay bir araç.

SQL Server 2005 ile birlikte gelmiş bu özelliklere baktığımız zaman temel hedefin, daha iyi yedekleme, daha iyi ve kolay yedekten geri alma, sistemi 7/24 ayakta tutma, hataları aza indirgeme, veritabanını her daim gözetim altında tutma olduğunu görürüz.

Güvenlik, Performans ve Ölçeklenebilirlik(Security, Performance and Scalability)

Support for 64-bit System Itanium 2 and x64
SQL Server 2005 64-Bit sürümü, Intel Itanium işlemcisi için iyileştirilerek daha gelişmiş bellek yönetimi(daha fazla bellek adresleyebilmeyi) sunar. Bu özellik buffer pool, cache ve sort heaps işlemleri için disk okuma veya yazma durumlarında daha az I/O işlemi yapmasını sağlamaktadır. 64 bit modunda çalıştığı için daha hızlı işlem yapabilme özelliğine sahiptir.

Security
SQL Server 2005 ile birlikte güvenlik konusunda daha yüksek ve etkin çözümler sunulmaktadır: SQL Server login ÅŸifreleri için windows password policy’leri(ÅŸifre politikaları) artırılmış ve owner ile schema kavramları birbirinden ayrılarak olması gereken noktaya getirilmiÅŸtir. Bu yeni güvenlik modeli sayesinde kullanıcılar nesnelerden ayrılmıştır, eriÅŸim koÅŸulları daha detaylı belirlenebilmektedir ve veri eriÅŸimi üzerinde daha güçlü bir kontrol saÄŸlanmaktadır. Veritabanı nesneleri ÅŸemalar içinde bulundurulmaya ve ÅŸemalar kullanıcılar tarafından sahiplenmeye baÅŸladı. DoÄŸrudan owner veya schema bazlı yetkiler tanımlanabilmektedir.

Ayrıca database içindeki catalog nesnelerine erişme yetkisi önceki versiyonlarda olduğu gibi genelleştirmek yerine daha kısıtlı bir duruma getirildi.

Authorization
Veri tabanı yöneticilerine daha detaylı yetkilendirme yapmalarına olanak sağlanmıştır. Yöneticilerin granular, ifadeler düzeyde izinleri yönetmesini sağlar.

Authentication
SQL Server 2005 clustering, SQL Server 2005 virtual server aracılığıyla Kerberos authentication mekanizmasını desteklemektedir. Yöneticiler kullanıcı hesaplarına Windows policy’leri uygulayabilmektedir.

Native Encryption
SQL Server 2005, veri tabanını ve client/server iletişimlerini encrypt eder. Güvenliği merkezi biçimde sağlamak için server politikası, şifrelenmemiş iletişimi geri çevirecek şekilde konfigure edilebilir.

SQL Server and Trustworthy Computing
Trustworthy Computing(Güvenilir Hesaplama), Microsoft’un önemsediÄŸi güvenlik vizyonunun başında gelen bir konu olup sistem üzerindeki tüm uygulamaların güvenli ve güvenilir bir ÅŸekilde ilerlemesini içerir. 2002’de baÅŸlayan bu giriÅŸim sayesinde Microsoft’taki her ürün güvenlik, gizlilik ve güvenilirlik bakımından en üst seviyeye çekildi. Bu güvenlik seferberliÄŸi doÄŸrultusunda SQL Server 2005 üzerinde tasarım, dağıtım, yönetim ve bakım süreçlerinde sistemlerin gizliliÄŸi, tutarlılığı ve sürekliliÄŸini saÄŸlanmıştır. Böylece güvenlik zaafları mümkün olduÄŸunca azaltılmak amaçlanmıştır.